“Yanımda bir partner var ama kendimi yalnız hissediyorum.”
Bazen insanın hayatında kimse yoktur ve yalnızdır.
Bazen ise yanında sevdiği, birlikte yaşadığı, aynı yatağı paylaştığı, gelecek planları yaptığı bir partner vardır; fakat yine de kendisini derin bir yalnızlığın içinde bulur.
“Aslında yalnız değilim. Bir ilişkim var. Ama kendimi onunla da yalnız hissediyorum.”
Bu cümle, ilişkilerde düşündüğümüzden çok daha sık karşımıza çıkar.
Çünkü ilişkide yalnızlık her zaman partnerin sevgisiz olmasıyla ya da ilişkinin kötü olmasıyla ilgili değildir. Bazen sevgi vardır, bağlılık vardır, ortak bir hayat vardır. Fakat kişi hayatın yükünü, düşünülmesi gerekenleri, planlanması gerekenleri ve duygusal sorumluluğu büyük ölçüde tek başına taşıdığını hissetmeye başlar.
Ve bir süre sonra insanın aklından şu geçebilir:
“Benim de bir partnerim var ama neden her şeyi yine ben düşünüyorum?”
Yanınızda biri varken neden yalnız hissedersiniz?
İlişkilerde yalnızlık çoğu zaman fiziksel bir yalnızlıktan değil, duygusal ve ilişkisel yükün tek taraflı hissedilmesinden doğar.
Örneğin; Tatile gidilecektir. Uçak bileti kim tarafından alınacak? Otel kim tarafından araştırılacak? Restoran rezervasyonunu kim yapacak?
Aile ziyareti ne zaman olacak?
Doğum gününü kim hatırlayacak?
Evde eksilenleri kim fark edecek?
Bir sorun çıktığında çözümü kim düşünecek?
Partnerinizin işi yoğunken onu da kim organize edecek?
Ve bazen bütün bunların arasında kişi şunu fark eder:
“Ben yalnızca kendi hayatımı değil, ilişkimizin hayatını da taşıyorum.”
İşte burada fiziksel olarak bir ilişkinin içinde olmasına rağmen psikolojik olarak yalnızlaşmaya başlayabilir.
“Bir kere de o benim yerime düşünsün.”
İlişkide yalnız hisseden bieylerden, maalesef çoğu zaman kadın erkek ilişkisinde kadınlardan, sık duyduğum cümlelerden biri şudur:
“Ben yardım istemiyorum aslında. Bir kere de ben söylemeden onun düşünmesini istiyorum.”
Çünkü mesele yalnızca bir işin yapılması değildir. Mesele, o işin fark edilmesi ve sorumluluğunun kendiliğinden alınmasıdır.
“Bana yardım eder misin?” talebinin gelmesi ile yapılan yardım ve “Bunun benim de sorumluluğum olduğunu fark ettim.” demek arasında önemli bir fark vardır.
Birincisinde sorumluluğun sahibi hâlâ sizsinizdir; yalnızca işi yapması için partnerinizi görevlendirirsiniz.
İkincisinde ise gerçekten ortak bir sorumluluk vardır.
Bu nedenle bazı partnerler zamanla sürekli istemekten, hatırlatmaktan, planlamaktan ve takip etmekten yorulur.
Bir noktadan sonra söylemek bile istemez. Çünkü içinden: “Yine ben söyleyeceksem ne anlamı var?” diye düşünür. Ve bu noktada ilişkide yalnızlık duygusu derinleşebilir.
Zihinsel yük
Görünmeyen ama ilişkiyi yoran yük
İlişkilerde konuştuğumuz yük yalnızca fiziksel değildir. Asıl yorucu olan da çoğu zaman zihinsel yüktür.
Ne yapılması gerektiğini düşünmek, hatırlamak, planlamak, takip etmek, organize etmek ve gerektiğinde partnerine hatırlatmak…
Bir süre sonra kişi kendisini partnerinin sevgilisi ya da eşi olmaktan çok, ilişkinin yöneticisi gibi hissetmeye başlayabilir.
“Bunu da ben mi söyleyeceğim?”
“Ben söylemezsem yapmayacak.”
“Benim düşünmem gerekiyor.”
“Her şeyi ben takip ediyorum.”
“Bir şeyi de kendisi fark etsin.”
Bu cümleler yalnızca öfkeyi değil, zamanla ilişki içinde duygusal uzaklığı da artırabilir. Çünkü insan bir partnerinin yanında sürekli yönetici pozisyonunda hissettiğinde, yakınlık kurmakta zorlanabilir.
Fakat burada yalnızca bir partnere bakmak da yeterli değildir.
İlişki problemlerinde yalnızca “Partnerim neden sorumluluk almıyor?” sorusuna odaklanmak çoğu zaman ilişkinin tamamını görmemizi engeller. Çünkü bazen başka bir döngü de vardır:
Partner bir şey yapar.
Siz yeterince iyi bulmazsınız.
Düzeltirsiniz.
Partner zamanla geri çekilir.
Siz bunu “Yine hiçbir şeyi üstlenmiyor.” şeklinde deneyimlersiniz.
Daha fazla kontrol edersiniz.
Partner daha fazla geri çekilir.
Ve sonunda iki taraf da kendisini haksızlığa uğramış hisseder.
Bu nedenle çift terapisinde yalnızca “Kim haklı?” sorusuna bakmak çoğu zaman yeterli değildir.
“İlişkimizde nasıl bir döngü oluştu ve ikimiz bu döngünün neresinde duruyoruz?”
“Ben söylemeden anlamasını istiyorum.”
İlişkilerde sık karşılaştığımız başka bir ihtiyaç da budur.
“Ben söylemeden fark etsin.”
“Beni ben söylemeden anlasın.”
“Ben yorulduğumu söylemeden görsün.”
“Biraz da o beni düşünsün.”
Bu ihtiyaç küçümsenecek bir ihtiyaç değildir.
Çünkü burada çoğu zaman talep edilen şey yalnızca bir davranış değil, önemsenme ve düşünülme hissidir.
Fakat ilişkide önemli bir ayrım vardır:
Partnerinizin ihtiyaçlarınızı fark etmesini istemeniz anlaşılabilir bir ihtiyaçtır; ancak hiçbir partnerin diğerinin zihnini kusursuz biçimde okuması mümkün değildir.
Dolayısıyla bazen ilişkide ihtiyaçların açıkça ifade edilmesi gerekir.
“Beni anlamasını istiyorum.” ile
“İhtiyacımı ifade edebiliyor muyum?”
aynı soru değildir.
Sağlıklı ilişkilerde hem duygusal sezgi hem de açık iletişim için alan vardır.
“İlişkim var ama kendimi kadın gibi hissetmiyorum.”
Bazı kadınlar bunu daha farklı ifade eder:
“Sürekli güçlü olmak zorundayım.”
“Her şeyi ben organize ediyorum.”
“Ben düşünmezsem hiçbir şey ilerlemiyor.”
“Onun yanında bile her şeyi kontrol etmek zorunda hissediyorum.”
“Birinin beni de taşımasına ihtiyacım var.”
Buradaki “kadın gibi hissetmek” ifadesini yalnızca cinsellik üzerinden değerlendirmek doğru olmaz.
Çoğu zaman anlatılan şey; sürekli yöneten, planlayan, kontrol eden, çözen ve sorumluluk alan kişi olmaktan yorulmuş olmaktır.
Popüler kültürde bu durum bazen “eril enerji–dişil enerji” kavramlarıyla anlatılır.
Ancak bu kavramlar bilimsel psikolojide yerleşik, ölçülmüş kişilik kategorileri değildir. İlişki dinamiklerini anlamak için daha işlevsel olan; inisiyatif, sorumluluk, güven, kontrol, bakım verme ve bakım alma arasındaki dengeye bakmaktır.
Bir ilişkide kadının her zaman yönetici, erkeğin her zaman yönlendirilen olması gerekmez.
Bir kadın çok güçlü olabilir.
Bir erkek zaman zaman destek alabilir.
Bir kadın ilişkiyi organize edebilir.
Bir erkek duygusal olarak daha hassas olabilir.
Sorun cinsiyetler arasındaki bu farklılıkların kendisi değildir.
Asıl mesele, ilişkinin bütün yükünün sürekli aynı kişinin üzerinde kalmasıdır.
Peki erkek tarafında ne oluyor olabilir?
Bazen kadın:
“Neden hiçbir şeyi kendiliğinden yapmıyor?”
diye sorarken erkek tarafında başka bir deneyim yaşanıyor olabilir:
“Nasıl olsa o daha iyi biliyor.”
“Ne yapsam beğenmiyor.”
“Ben yapmaya çalışınca müdahale ediyor.”
“Nasıl olsa yine kendisi yapacak.”
Bu, erkeğin sorumluluk almamasını otomatik olarak açıklamaz veya haklı çıkarmaz.
Fakat ilişkiyi anlamak açısından önemlidir.
Çünkü bazı çiftlerde şu döngü oluşur:
Kadın daha fazla kontrol eder → erkek geri çekilir → kadın daha fazla yalnız hisseder → daha fazla kontrol eder → erkek daha fazla geri çekilir.
Bir süre sonra kadın:
“Bütün yük benim üzerimde.”
der.
Erkek ise:
“Ne yaparsam yapayım yeterli olmuyor.”
diye hisseder.
İki taraf da kendi açısından haklıdır.
Ama ilişki giderek daha yalnız bir hale gelir.
Sevgi varken yalnızlık neden bu kadar acıtır?
Çünkü ilişkide yalnızlık, bazen ilişkinin bitmesinden daha karmaşık bir deneyimdir.
Partnerinizi seviyor olabilirsiniz.
Onun sizi sevdiğini de biliyor olabilirsiniz.
Birlikte güzel anılarınız olabilir.
Gelecek planınız olabilir.
Hatta ilişkinizin dışarıdan bakıldığında oldukça iyi göründüğünü düşünebilirsiniz.
Ama içeride başka bir şey vardır:
“Ben bu ilişkinin içinde kendimi ne kadar yalnız hissediyorum?”
Bu soru önemlidir.
Çünkü ilişkisel yalnızlık zaman içinde kızgınlığa, kırgınlığa, duygusal uzaklığa ve bazen cinsel yakınlığın azalmasına da eşlik edebilir.
İnsan sürekli:
“Bunu da ben mi yapacağım?”
diye düşünürken partnerine karşı romantik yakınlığını korumakta zorlanabilir.
Çünkü partnerlik duygusu zayıfladığında, ilişkinin içinde yönetici–yönetilen ya da anne–çocuk benzeri bir dinamik oluşmaya başlayabilir.
Ve bu dinamik, çiftin birbirine duyduğu sevgiden bağımsız olarak ilişkiyi yıpratabilir.
İlişkinizin içinde yalnız hissediyor olabilirsiniz eğer…
- Partneriniz yanınızda olmasına rağmen önemli kararları çoğunlukla tek başınıza düşünüyorsanız,
- Sürekli bir şeyleri hatırlatmak ve takip etmek zorunda hissediyorsanız,
- “Ben söylemeden neden anlamıyor?” düşüncesi sık aklınızdan geçiyorsa,
- Yardım istemekten bile yorulduysanız,
- Partneriniz bir işi yaptığında sonrasında yeniden düzenleme ihtiyacı hissediyorsanız,
- Sevginiz devam ettiği halde ona karşı giderek daha fazla öfke veya kırgınlık hissediyorsanız,
- Birlikte olduğunuz halde duygusal olarak görülmediğinizi düşünüyorsanız,
- Partnerinizle konuşmak yerine içinizde biriktirmeye başladıysanız,
- “Beni seviyor ama bana iyi gelmiyor.” diye düşünüyorsanız,
- Kendinizi partneriyle eşit bir ekipten çok ilişkinin yöneticisi gibi hissediyorsanız.
Bunların hiçbiri tek başına ilişkinizin sağlıksız olduğu anlamına gelmez. Ancak tekrar tekrar yaşanıyorsa, ilişkinizin içinde oluşmuş bir döngüyü anlamak için önemli ipuçları olabilir.
Çift terapisi yalnızca ilişki bitme noktasına geldiğinde mi gerekir?
Hayır.
Çift terapisi yalnızca ayrılık, aldatma veya büyük krizler yaşandığında başvurulan bir süreç değildir.
Bazen çiftler aslında birbirini severken, birbirlerine ulaşma biçimlerini kaybedebilirler.
Bazen sorun iletişimsizlik gibi görünür; ancak iletişimin altında kontrol ve geri çekilme, yük paylaşımı, güven, duygusal ihtiyaçlar, sınırlar veya geçmişten gelen ilişki kalıpları vardır.
Çift terapisinde amaç yalnızca “daha iyi iletişim kurmayı” öğretmek değildir.
“Biz neden aynı tartışmayı tekrar tekrar yaşıyoruz?”
“Ben neden bu kadar yalnız hissediyorum?”
“Partnerim neden benden giderek uzaklaşıyor?”
“Neden yardım istedikçe daha fazla kontrol ediyorum?”
“Neden o geri çekildikçe daha fazla yük alıyorum?”
“Birbirimizi sevdiğimiz halde neden birbirimize iyi gelmekte zorlanıyoruz?”
Bu soruların yanıtları çoğu zaman tek bir kişide değil, ilişkinin kurduğu döngünün içinde bulunur.
“Partnerim neden böyle?”
— daha dönüştürücü soru şudur: “Bizim aramızda nasıl bir ilişki döngüsü oluştu?”
Çünkü ilişkide yalnızlık yalnızca partnerin yanınızda olmaması değildir.
Bazen partneriniz yanınızdadır ama siz hâlâ her şeyi tek başınıza taşırsınız.
Bazen partneriniz sizi sever ama sizi gerçekten görmediğini hissedersiniz.
Bazen siz ondan daha fazla sorumluluk almasını beklersiniz; o ise sizin kontrolünüzün içinde kendisine alan kalmadığını hisseder.
Ve bazen iki taraf da aslında aynı şeyi ister:
“Bu ilişkinin içinde tek başıma kalmak istemiyorum.”
İlişkiyi değiştirmek, çoğu zaman önce bu döngüyü fark etmekle başlar.
Çünkü amaç bir tarafın kazanması değil; iki kişinin yeniden aynı takımda olduğunu hissedebilmesidir.
İlişkinizde sevgi olduğu halde kendinizi uzun zamandır yalnız hissediyorsanız, yaşadığınız şey yalnızca bir “iletişim problemi” olmayabilir.
İlişkide duygusal yalnızlık, sorumluluk paylaşımı, zihinsel yük, kontrol ihtiyacı, iletişim sorunları, duygusal uzaklık ve tekrarlayan ilişki döngüleri psikoterapi ve çift terapisi sürecinde birlikte ele alınabilir.
Bazen ilişkiyi değiştirmek için önce ilişkinin içinde ne olduğunu, sizin ve partnerinizin bu döngüye nasıl dahil olduğunu anlamak gerekir.
Uzman Klinik Psikolog olarak bireysel psikoterapi ve çift terapisi süreçlerinde; ilişkisel çatışmalar, duygusal uzaklık, sorumluluk paylaşımı, sınırlar, iletişim problemleri ve ilişkide yalnızlık üzerine çalışıyorum.
Bu yazının tüm hakları 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Yazının tamamı veya bir bölümü; yazarın yazılı izni olmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, alıntılanamaz, yayımlanamaz, ticari amaçla kullanılamaz. İzinsiz kullanım halinde yasal işlem başlatılacak olup, her türlü hukuki ve cezai sorumluluk izinsiz kullanan kişiye aittir.
©psikologecemsercan
